هموار پس از وقوع حوادثي همچون سيل است كه مصاحبه هاي فراواني را در خصوص آماده نبودن براي وقوع چنين حوادثي را از سوي منتقدان شاهد هستيم . كم اتفاق مي افتد كه روزنامه نگاري قبل از وقع چنين حوادثي به سراغ مسئولان رفته و برنامه هاي انان را براي وقوع چنين حوادثي جويا شود .
گزارشي كه ادامه خبر مي خوانيد شايد بيشتر يك گزارش - آگهي تلقي شود اما مستند بسيار عالي است براي ماندن در تاريخ تا روزهاي سخت شاهدي باشد بر آنچه به مردم قول داده شده است .
تهران شهري است كه اغلب رود خانه هاي فصلي و مسيرهاي عبور سيلاب آن دستخوش تغييرات عمده شده است و اين امر قابل كتمان نيست كه تاثير چنين تغييراتي در اولين سيل خود را نشان خواهد داد همچنان كه سيل تجريش بر سر تهران آورد .
تهران؛ بالای 75درصد ایمن شده است
مديريت- سعيد پيرمحموئي:
اگر روزی سیلاب سال66 در پایتخت تکرار شود، فکر میکنید چه بر سر تهران میآید؟
سیلابها، رويدادهاي دورهای هستند و هرازچندي احتمال تکرار آنها وجود دارد، اما مسأله قابلبحث ضریب ایمنی شهر در مواجه با سیلاب است.
مدیرعامل شرکت خاکریزآب در پاسخ به این سوال ميگويد، هماکنون و بدون افتتاح پروژههای بزرگی که تا پایان سال مورد ذبهرهبرداری قرار میگیرند، پایتخت بالای 75درصد ایمن شده است. مهندس رحمتی در ادامه پرونده «هر50سال، یکسیل»، گفتوگویی در خصوص بحث ایمنی شهر در مقابل سیلاب انجام داده که میخوانید.
آخرین سيلابی که تهران بهخود دید، مربوط به 22سال قبل یعنی سال1366 ميشود که در دوره بازگشت 50ساله سیل اتفاق افتاد. اما عدد50 نباید ما را به اشتباه بیاندازد و فکر کنیم که خدای نکرده سیل بعدی هم حتماً 50سال بعد اتفاق ميافتد. بلکه سيلاب بهطور میانگین دورههای 25، 45، 50 و 100ساله دارد و هرچه قدر دوره بازگشت سیل طولانیتر باشد، قطعاً میزان تخریبش نیز بهمراتب بیشتر خواهدبود.
بنابراين سازههایی که برای جلوگیری از سيل و ایمنی شهر درنظر گرفته ميشود نیز بر اساس همین معیارها ساخته ميشود. شرکت خاکریزآب که بهطور تخصصی وظیفه ساخت سازههای مقاوم در مقابل سیل و بالا بردن ایمنی پایتخت در مقابل چنین سيلابهایی را برعهده دارد، در طرح شهرسازی جدید این موارد را در مناطق حساس بر اساس دورههای بازگشتی که تعریف شده، مدنظر قرار داده است.
مدیرعامل این شرکت در این باره ميگوید: «مسیلهای حساسی در پایتخت هستند که اهمیت بسیار بالایی دارند. این مسیلها مانند یکشاهراه ميمانند که باید مقاومسازی شوند». اما اگر قرار باشد پایتخت در دوره بازگشت 25 یا 50ساله سیل دچار این بلای طبیعی شود، قدرت مقاومتش تا چه میزان است؟
این همان پرسشی است که ذهن شهروندان را هم به خود مشغول کرده است. مهندس رحمتی در پاسخ به این سوال ميگوید: «درحالحاضر با توجه به تمام ساختوسازها و اقداماتی که انجام شده، تهران بالای 75درصد ایمنی دارد و با افتتاح چندین پروژهای که مراحل انتهاییشان در حال انجام است، به مرز 95درصد ایمنی خواهیمرسید. این یعنی تهرانیها خیالشان راحت باشد».
مهندس رحمتی در گپوگفتی که با همشهریمسافر داشت به غیر از صحبت درباره سيلابها و دورههای بازگشتش، در خصوص مجموعه اقدامات و البته ایمنی شهر در برابر سيلابها نیز حرف زد.
- آقای مهندس، سازههای که هماکنون در تهران شناختهشده براساس کدامیک از دورههای بازگشت سیل طراحی شدهاست؟
طراحانی که سازههایی برای جمعآوری آبهای سطحی و همچنین سيلابها طراحی ميکنند، هم جنبه مقتصد بودنش و هم مناطق حساس را مدنظر قرار ميدهند. قطعا ميدانید اگر دوره بازگشت سیل بیشتر باشد، مخربتر است و بههمینخاطر در چنین طرحهایی بیشتر برای بازگشت در دورههای 50 و 100ساله مدنظر قرار داده ميشوند که البته مخربتر هستند.
اصولا مناطق حساس بیشتر در قسمتهای شمالی شهر که سيلابها در این مناطق با قدرت بسیار بالایی به شهر وارد ميشوند، قرار دارند. هماکنون در تهران 700کیلومترمربع مسیل درجهيك -همان مسیل حساس- برای دورههای بازگشت 50ساله داریم که این مسیلها تماماً با حساسیت ویژهای ساختوساز شدهاند.
بالغبر 400کیلومترمربع از مسیل درجهیک برای بازگشت سیل، ایمنسازی شده است، اما این حرف به آن معنی نیست که برای 300کیلومتر بعدی هیچ اقدامي نشده است.
نباید مردم را با چنین حرفهایی نگران کنیم و شهروندان اینطور فکر کنند که برای 300کیلومتر بعدی هیچ اقداميصورت نگرفته است. در این 300کیلومتر هم مسایل ایمني درنظر گرفته شده، اما در 400کیلومتری که گفته شد، مسیل 100درصد ایمنی است و مخربترین سيلابها را نیز دربرميگیرد.
این 300کیلومتر احتیاج به بازنگری دارد تا به مرز استاندارد 100درصد برسد.
بهطورقطع ميگویم، اگر با چنین سیلی مواجه شویم، تهران بالای 75درصد آمادگی و ایمنی دارد. بهطورمثال سیلی که در سال1366 از منطقه تجریش به شهر وارد شد، در دوره بازگشت 50ساله سيلابها بود، اما تا بهحال به این موضوع توجه کردهاید که دلیل تخریب بیش از اندازهاش چه بود؟
وقتی باران ميآید شروع به کشش و راندن سنگها ميکند. قدرت بارش باران سنگهای عظیمالجثه را از مناطق کوهستانی با خود به زمین ميکشد، اما وقتی در این شرایط کانالها و حوضچهها ظرفیت نگهداری آنها را نداشته باشند، کانالها تخریب و وارد شهر شده و خرابی به بار ميآورند.
این موضوعی بود که ميخواستم به آن برسیم. ما نميتوانیم جلوی سيلاب را بگیریم، اما ميتوانیم آن را مهار کنیم و مقابل قدرت تخریب آن را بگیریم. درحالحاضر تمام کانالها و حوضچههای رسوبگیری که ساخته شده، براساس استاندارد لازم احداث شده است. این همان استانداردی است که گفتم در 400کیلومتر مسیل اصلی سیل نیز رعایت شده.
اینجا دیگر بالایشهر و پایینشهر معنایی ندارد. ما باید نگاه کنیم در چه قسمتهایی قدرت سيلاب بالاست. بههرحال تجربه نشان داده كه تمام سيلابها در مناطق شمالی شهر صورت ميگیرد و احتمال بروز خطر در این مناطق بیشتر است. خوشبختانه در 3نقطه اصلی به مرز مقاومت بالای 85درصد رسیدهایم.
کانال جمشیدیه، حوضچه رسوبگیر دارآباد و تونل شهيدغیاثوند که این مسیلها تماماً به حوزه آبگیر شمالشرق تهران متصل و از آنجا به جنوب ميرود. بهاینترتیب سیل مهار ميشود.
یکنقطه حساس در امتداد جنوب شهر وجود دارد که مسیل شمالشرق یعنی همان مسیل سرخهحصار به این مسیل وارد ميشود.
در جنوب شهر و بعد از عبور از مناطق 14 و 15 تونل کمکی ابوذر قرار دارد که تا سال آینده اجرایی ميشود و باید گفت این تونل در مقابل بزرگترین طغیانها ایستادگی ميکند.
در غرب تهران پروژهای بسیار بزرگ قرار دارد که وزارت نیرو نيز بر روی آن نظر دارد و مطالعاتی را آغاز کرده است.
قطعاً چنین ساختوسازهایی برعهده شهرداری پایتخت است، اما وزارت نیرو در راستای پروژههایی که برای کمآبی درنظر گرفته، ميخواهد از سیلبرگردان غرب استفاده و تونل مقصودبیگ را به حوزه جنوب و جنوبغرب متصل کند. ما هم درحالحاضر دست نگه داشتهايم تا مطالعات وزارت نیرو بر روی این طرح به پایان برسد و آن وقت با هماهنگی دوطرفه این کار را شروع کنیم.
قاطعانه و با اطمینان ميگویم حتی اگر تهران با سيلابی با قدرت بسیار بالا هم مواجه شود، حداقل تا 75درصد و حداکثر تا 90درصد ایمنی شهر تامین است.
در آن شرایط ایمنی شهر در مقابل سيلاب به بالای 95درصد ميرسد.
